In deze paragraaf worden de verschillen per programma inzichtelijk gemaakt tussen de actuele begroting 2026 en de voorliggende begroting 2027. Hiermee wordt invulling gegeven aan de vereisten uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), waarin is bepaald dat aanmerkelijke verschillen in de begroting dienen te worden toegelicht.
De verschillen worden voornamelijk veroorzaakt door bijstellingen van loonkosten, kapitaallasten, reservemutaties, autonome ontwikkelingen en personele voorstellen.De verschillenanalyse vindt plaats op programmaniveau, in lijn met de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad. Bij programma's met afwijkingen groter dan € 1,0 miljoen worden de belangrijkste oorzaken van de verschillen toegelicht.Daarnaast kunnen ook kleinere afwijkingen worden toegelicht indien deze bestuurlijk relevant zijn, bijvoorbeeld vanwege beleidswijzigingen, specifieke risico's of bijzondere ontwikkelingen.
De toelichting richt zich op hoofdlijnen. Waar nodig wordt een nadere duiding gegeven van onderliggende ontwikkelingen op taakveld- of dossierniveau.
2026 | 2027 | |||||||
(bedragen x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Verschil | |
1 | Inwoners en Bestuur | -13.425 | 3.634 | -9.791 | -12.870 | 2.539 | -10.331 | -540 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
2 | Economie en Werkgelegenheid | -20.477 | 6.757 | -13.721 | -12.504 | 4.797 | -7.707 | 6.014 |
3 | Veiligheid | -13.504 | 114 | -13.390 | -14.616 | 322 | -14.294 | -903 |
4 | Onderwijs en Jeugd | -19.342 | 7.038 | -12.304 | -19.399 | 7.621 | -11.778 | 526 |
5 | Bouwen, Wonen en Milieu | -75.512 | 64.276 | -11.236 | -69.423 | 61.342 | -8.081 | 3.155 |
6 | Inkomensondersteuning | -77.366 | 61.854 | -15.513 | -77.533 | 62.034 | -15.498 | 14 |
7 | Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer | -46.102 | 7.667 | -38.435 | -45.555 | 8.443 | -37.112 | 1.323 |
8 | Sport en Cultuur | -28.344 | 6.737 | -21.607 | -26.725 | 4.221 | -22.504 | -897 |
9 | Sociaal Domein | -229.654 | 29.612 | -200.042 | -229.234 | 19.241 | -209.993 | -9.951 |
10 | Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen | -68.025 | 396.513 | 328.488 | -65.662 | 403.494 | 337.832 | 9.345 |
Totaal Begrotingsresultaat | -591.753 | 584.201 | -7.552 | -573.519 | 574.055 | 535 | 8.087 | |
2 Economie en Werkgelegenheid
Het voordeel binnen programma 2 wordt vooral veroorzaakt door lagere lasten in 2027 t.o.v. 2026. Dit heeft met name te maken met het programma Duurzaamheid, Energie en Klimaat. Voorheen werd dit programma gedekt vanuit specifieke uitkeringen, waardoor het programma neutraal in programma 2 zat. Vanaf 2026 komen de middelen voor dit programma via het Gemeentefonds en niet langer uit specifieke uitkeringen. Hierdoor lijken er in 2026 meer lasten in het programma te zitten, terwijl de dekking hiervoor in programma 10 staat bij het Gemeentefonds. Vanaf 2027 is het programma Duurzaamheid, Energie en Klimaat weer neutraal begroot binnen programma 2. Het fictieve voordeel van 2027 t.o.v. 2026 van € 3 miljoen is dan ook slechts een verschuiving tussen programma’s. Een ander voordeel is dat een deel van de incidentele lasten dit jaar gedekt wordt uit de algemene reserve, hierdoor is er € 1,4 miljoen meer dekking. Daarnaast leveren de ombuigingsvoorstellen een voordeel van totaal € 1,2 miljoen op.
5 Bouwen, Wonen en Milieu
Het totale voordeel op programma 5 bedraagt € 3 miljoen. Het voordeel zit per saldo in de lasten. Het grootste verschil kan worden verklaard door de ombuigingen van € 2,2 miljoen. Daarnaast zijn er in 2026 incidentele uitgaven geweest die er in 2027 niet zijn, zoals een eenmalige bijdrage aan de hondenvereniging van € 300.000. Tot slot zijn er kleine voordelen op diverse budgetten die samen € 500.000 bedragen.
7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer
Het resultaat van programma 7 valt in 2027 circa € 1,2 miljoen gunstiger uit dan in 2026. Dit verschil wordt veroorzaakt door circa € 0,4 miljoen lagere lasten en circa € 0,8 miljoen hogere baten.
De lasten zijn lager doordat de incidentele verhoging van het budget voor gladheidsbestrijding in 2026 (circa € 1,3 miljoen) niet terugkomt in de begroting 2027. Daarnaast vallen de kapitaallasten circa € 1,3 miljoen lager uit en zorgen de in de begroting opgenomen ombuigingen, waaronder de verlaging van het budget voor Bereikbaarheid Emmen Centrum (circa € 0,5 miljoen), voor lagere uitgaven. Daar staat tegenover dat de kosten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, zoals wegen, groen en reiniging, hoger zijn. Ook nemen de loonkosten toe. Hierdoor vallen de lasten per saldo circa € 0,4 miljoen lager uit dan in 2026.
De baten zijn in 2027 circa € 0,8 miljoen hoger dan in 2026. Dit komt vooral door de in de begroting opgenomen ombuigingen, waaronder hogere opbrengsten uit parkeren en hogere inkomsten uit begraafplaatsen.
9 Sociaal Domein
De begroting 2027 laat ten opzichte van de actuele begroting 2026 een nadelige ontwikkeling zien, die voornamelijk wordt veroorzaakt door hogere kosten binnen de jeugdhulp en de Wmo. De grootste mutatie betreft de jeugdhulp, waar de lasten toenemen als gevolg van een stijging van het aantal cliënten en hogere zorgkosten. Hiertegenover staat een voordeel vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. Daarnaast nemen de lasten binnen de Wmo toe door loon- en prijsindexaties en volumeontwikkelingen binnen onder andere Beschermd Wonen, Begeleiding, Huishoudelijke Hulp en Dagbesteding. Positieve effecten worden gerealiseerd door een lagere bijdrage aan EMCO doordat het verwachte tekort lager uitvalt dan eerder geraamd. Daartegenover hebben mutaties in reserves een nadelig effect.
Per saldo wordt het verschil tussen de actuele begroting 2026 en de begroting 2027 voornamelijk verklaard door de stijgende vraag naar jeugdhulp en Wmo-voorzieningen, loon- en prijsontwikkelingen en ontwikkelingen binnen gemeenschappelijke regelingen.
10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen
Het resultaat van programma 10 valt in 2027 gunstiger uit dan in 2026. Deze verbetering wordt grotendeels veroorzaakt door hogere baten en lagere personeelsgerelateerde lasten. De belangrijkste ontwikkeling betreft de hogere opbrengst uit de algemene uitkering, die in 2027 circa € 8,2 miljoen hoger uitvalt dan in 2026. Daarnaast dalen de lasten voor personeel van derden met circa € 3,1 miljoen. Ook dragen de aanvullende taakstellingen van circa € 1,0 miljoen en de oplopende bezuinigingstaakstelling personeel van circa € 0,7 miljoen bij aan een gunstiger begrotingsbeeld.
Tegenover deze voordelen staan hogere lasten op verschillende onderdelen van de bedrijfsvoering. Zo nemen de afschrijvingslasten met circa € 1,4 miljoen toe als gevolg van investeringen die in gebruik worden genomen. Ook stijgen de rentelasten op langlopende geldleningen met circa € 2,3 miljoen. Daarnaast is sprake van een hogere stelpost voor loonontwikkelingen van circa € 1,1 miljoen en nemen de uitgaven voor duurzame goederen toe met circa € 0,9 miljoen. Verder zijn er diverse kleinere mutaties binnen de bedrijfsvoering, waaronder wijzigingen in ICT-uitgaven, overhead, rente- en financieringsstromen en voorzieningen.
