Deze paragraaf geeft inzicht in de organisatie en bedrijfsvoering om de beleidsdoelen te realiseren. Specifieke aandacht is er in deze paragraaf voor het onderwerp rechtmatigheid . Dit op grond van het Besluit begroting en verantwoording (BBV).
Met het vaststellen van de nieuwe algemene subsidieverordening in 2026 is mogelijk om subsidieplafonds per programma middels de begroting vast te stellen. Per 2027 zijn deze dan ook opgenomen in bijlage 5.
In programma 10 zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen voor de organisatie en bedrijfsvoering beschreven.
Toekomstbestendige organisatie en bedrijfsvoering
De gemeente Emmen staat voor grote maatschappelijke en bestuurlijke opgaven, zoals de Emmense schaalsprong, wonen, bestaanszekerheid, leefbaarheid, mobiliteit en brede welvaart. De woningbouwopgave is omvangrijk en vereist actieve regie en samenhang met andere opgaven. Dit stelt eisen aan een wendbare organisatie die keuzes durft te maken en beschikt over voldoende uitvoeringskracht. Tegelijkertijd nemen de complexiteit en verwevenheid van veiligheidsvraagstukken toe, wat een integrale en strategische benadering noodzakelijk maakt.
Externe ontwikkelingen, zoals geopolitiek, energieprijzen en demografie, vergroten de noodzaak tot economische weerbaarheid en een duidelijke profilering van Emmen. Ook landelijke ontwikkelingen en wijzigingen in wet- en regelgeving, met name in het sociaal domein, verhogen de druk op uitvoering en middelen.
De relatie tussen inwoners, bestuur en partners verandert. Inwoners willen vaker meedenken en meedoen, terwijl opgaven steeds vaker in netwerken worden opgepakt. Dit vraagt om een andere manier van werken en organiseren.
In 2026 is een strategie opgesteld voor de verdere ontwikkeling van de organisatie. Vanaf 2027 wordt hier integraal op gestuurd langs vier richtinggevende lijnen: verbinden van mensen, verslimmen van werk, versterken van gebieden en verscherpen van keuzes.
Langs deze lijnen werken we aan een duidelijke, eenvoudige en mensgerichte organisatie met versterkt organiserend vermogen. Daarbij staan samenwerking, doelgerichte inzet van technologie en resultaatsturing centraal, in samenhang met maatschappelijke impact en financiële en organisatorische haalbaarheid.
Wij ontwikkelen ons als lerende organisatie, met aandacht voor reflectie, continue verbetering en datagedreven sturing. We investeren in de verdere professionalisering van onze medewerkers ter versterking van de vier richtinggevende lijnen. Tegelijkertijd vragen de financiële kaders om scherpe prioritering en focus.
Verbinden van mensen
De gemeente Emmen werkt aan een organisatie die dichtbij inwoners staat en intensief samenwerkt met partners. Participatie is een structureel onderdeel van het werk, met duidelijke kaders voor invloed en terugkoppeling. Daarbij wordt specifiek onderzocht hoe jongerenparticipatie en democratische bewustwording onder jongeren verder kan worden versterkt.
Samenwerking met inwoners, maatschappelijke organisaties, woningcorporaties, onderwijs- en arbeidsmarktpartners en veiligheidspartners is essentieel om opgaven integraal aan te pakken. In het sociaal domein wordt ingezet op versterking van ketensamenwerking, onder regie van de gemeente, om inwoners samenhangend en effectief te ondersteunen en bestaanszekerheid te versterken.
Intern staat de medewerker centraal. Er wordt geïnvesteerd in duurzame inzetbaarheid, talentontwikkeling en een lerende organisatie, ondersteund door technologie die bijdraagt aan efficiënte en kwalitatieve dienstverlening en het verlichten van fysieke belasting. Gezien de krappe arbeidsmarkt zetten wij in op strategische personeelsplanning en continue ontwikkeling om de uitvoeringskracht te borgen.
Tegelijkertijd verminderen wij de afhankelijkheid van externe inhuur, met name voor structurele taken, door gerichte investeringen in opleiding, doorgroei en duurzame kennisborging binnen de eigen organisatie.
Verslimmen van werk
De gemeente zet in op efficiënte en toekomstbestendige processen, gericht op hoogwaardige dienstverlening. Digitalisering, robotisering en procesoptimalisatie worden ingezet om processen te vereenvoudigen en kwaliteit te verhogen. Activiteiten zonder maatschappelijke meerwaarde worden beëindigd.
Informatiegestuurd werken wordt verder ontwikkeld, zodat ontwikkelingen tijdig worden gesignaleerd en besluitvorming wordt gebaseerd op data en maatschappelijke signalen. In het sociaal domein wordt dit onder meer ingezet voor vroegsignalering.
Daarnaast dragen digitalisering en innovatie bij aan economische veerkracht en ondersteuning van het MKB. De digitale dienstverlening voldoet aan eisen op het gebied van privacy en informatiebeveiliging.
Werkzaamheden worden waar mogelijk integraal en risicogestuurd uitgevoerd. Innovatieve werkwijzen verhogen de uitvoeringskracht, onder andere binnen de woningbouwopgave.
Versterken van gebieden
Integraal werken is een vereiste om als organisatie de opgaven voor de samenleving en de bedrijfsvoering effectief op te pakken. Dat betekent vooral een gebiedsgerichte aanpak in de wijken en dorpen, waar inwoners en partners samen werken aan integrale opgaven, gericht op de samenhang tussen wonen, economie, bereikbaarheid, voorzieningen en leefbaarheid.
De woningbouwopgave wordt gebiedsgericht aangepakt, met focus op duurzame en toekomstbestendige woonomgevingen. Beheer en onderhoud van de openbare ruimte vormen hierbij een belangrijke randvoorwaarde.
De gebiedsgerichte aanpak ondersteunt tevens de beweging naar preventieve en nabij georganiseerde ondersteuning in het sociaal domein.
Verscherpen van keuzes
De financiële kaders staan onder druk, wat vraagt om scherpe prioritering en focus. Via integrale portfoliosturing wordt gestuurd op samenhang tussen ambities, middelen en uitvoeringskracht.
De financiële functie wordt versterkt door betere stuurinformatie en verdere digitalisering. Risicomanagement en bedrijfscontinuïteitsmanagement borgen de stabiliteit van de organisatie.
De gemeente werkt in 2027 aan de verdere professionalisering van risicomanagement door het risicobewustzijn en de beheersing van risico’s te versterken. Momenteel ligt de nadruk nog voornamelijk op financiële risico’s, maar de organisatie zet stappen richting integraal risicomanagement. Daarbij wordt expliciet rekening gehouden met risico's zoals cyberdreigingen, personeelstekorten, afhankelijkheid van leveranciers en externe ontwikkelingen. Ook specifieke risico's binnen de woningbouw en klimaatopgaven worden meegenomen.
Daarnaast wordt onderzocht hoe meer grip kan worden gerealiseerd op de kwaliteit en uitgaven binnen de jeugdhulp, mede gelet op de toenemende druk op het sociaal domein. Dit vraagt om betere sturingsinformatie, versterking van regie en doelmatige inzet van middelen.
Ombuigingen bedrijfsvoering
Vanaf 2027 wordt binnen de bedrijfsvoering structureel € 3,35 miljoen omgebogen. Hiervan betreft € 3,25 miljoen een lastenverlaging en € 0,1 miljoen extra inkomsten. Dat heeft natuurlijk consequenties op de interne dienstverlening en bedrijfsvoering; deze consequenties vatten we hier beknopt samen.
Een deel van de besparingen wordt mogelijk gemaakt door verdere digitalisering, automatisering en inzet van AI, onder meer voor dossieropbouw, handhaving, beantwoording van vragen en servicedeskprocessen. Ook wordt ingezet op selfservice-oplossingen en efficiëntere werkprocessen.
Binnen ICT worden besparingen gerealiseerd door netwerkverbindingen te consolideren, levering van apparatuur grotendeels bij leveranciers te beleggen, werkplekbeheer anders te organiseren en de vervanging van hardware te standaardiseren. Daarnaast worden applicaties uitgefaseerd en wordt onderzoek gedaan naar verdere standaardisatie en samenwerking binnen BOCE-verband. De onafhankelijke toetsing op digitale toegankelijkheid wordt beperkt tot emmen.nl en het intranet.
Verder zijn maatregelen vastgesteld om kosten voor representatie, externe advisering, opleidingen, abonnementen, facilitaire dienstverlening, repro, wagenpark, chauffeurs en huisvesting terug te brengen. Ook worden de openingstijden voor enkele activiteiten in de zwembaden in Klazienaveen en Schoonebeek beperkt.
Naast het verlagen van lasten worden extra inkomsten gerealiseerd door werkzaamheden door te belasten, inkomsten uit audits te genereren en parkeertarieven voor medewerkers te verhogen. Daarnaast is besloten loonsom- en inhuurbudgetten te verlagen. Deze ombuiging wordt gerealiseerd door vacatures niet of slechts gedeeltelijk in te vullen, natuurlijk verloop te benutten en functies samen te voegen of af te bouwen. Er wordt kritisch gestuurd op de omvang van management- en stafcapaciteit en het inzetten van inhuur.
Rechtmatigheid
Het college legt in de jaarrekening zelfstandig verantwoording af over de financiële rechtmatigheid van het gevoerde beheer. De accountant geeft daarbij geen afzonderlijk rechtmatigheidsoordeel meer, maar beoordeelt of de rechtmatigheidsverantwoording als onderdeel van de jaarrekening getrouw is weergegeven. De wettelijke basis hiervoor is opgenomen in de Gemeentewet, het BBV en het BADO.
Vanaf boekjaar 2025 gelden gewijzigde regels voor de verantwoordingsgrens en goedkeuringstolerantie. Zowel de accountant als het college hanteren hierbij een grens van maximaal 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves, waarbij fouten en onzekerheden gezamenlijk worden beoordeeld. Afwijkingen boven de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Relevante afwijkingen kunnen nader worden toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering.
De rechtmatigheidsverantwoording richt zich op drie criteria: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het criterium voor misbruik en oneigenlijk gebruik. Gemeente Emmen hanteert hierbij de geldende wet- en regelgeving, het gemeentelijke normenkader en de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV als uitgangspunt.
De paragraaf Bedrijfsvoering heeft een belangrijkere rol gekregen. Hierin licht het college relevante afwijkingen toe en beschrijft het maatregelen om herhaling te voorkomen. Ook ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld aanbestedingen en misbruik en oneigenlijk gebruik worden hierin opgenomen.
Gemeente Emmen werkt aan een continue beheersing van de financiële rechtmatigheid door middel van actualisatie van het normenkader, interne controles en tijdige opvolging van afwijkingen. In 2027 ligt de nadruk op het verder integreren van rechtmatigheid in de planning- en controlcyclus, zodat afwijkingen tijdig worden gesignaleerd en gecorrigeerd en de gemeenteraad zijn kaderstellende en controlerende rol effectief kan vervullen.
