Bouwen & Wonen
De woningbouwopgave blijft groot en urgent. Dit vraagt om regie vanuit de gemeente. Het Volkshuisvestingsprogramma (VHP) wordt in 2027 afgerond. Het biedt handvatten om richting te geven aan de woningbouwprogrammering, en maakt regie en sturing beter mogelijk. In 2027 worden de Meerjarenafspraken met de woningcorporaties vernieuwd. Het Volkshuisvestingsprogramma zal de basis zijn waarop deze afspraken worden gebaseerd. Hieronder valt ook dat er uitvoering gegeven moet gaan worden aan de nieuw vastgestelde Urgentieverordening over de huisvesting van doelgroepen.
Realisatie van woningbouwprojecten doen we op verschillende manieren. We blijven sturen op de bouw van woningen in verschillende woningbouwsegmenten en voor diverse doelgroepen. Daarnaast spannen we ons in om voldoende bouwmogelijkheden te creëren voor externe partijen en woningcorporaties. Ook zoeken we versnellingsmogelijkheden in prefab-woningen, conceptuele woningbouw en procedures. De uitdaging is niet alleen om meer woningen te realiseren, maar vooral om toekomstbestendige, betaalbare en duurzame woonomgevingen te ontwikkelen die aansluiten bij de veranderende behoeften van huidige en toekomstige inwoners. De verkenning van grootschalige woningbouw zoals vermeld in het coalitieakkoord wordt verder vormgegeven en opgepakt. Risico's bij de woningbouwopgave zijn zaken als netcongestie, stikstof, schaarste op de arbeidsmarkt en hoge bouwkosten.
Afval
De landelijke ontwikkelingen zetten de afvalstoffenheffing steeds verder onder druk. Hogere afvalstoffenbelasting, stijgende verwerkingskosten en toenemende eisen op het gebied van circulariteit vergroten de kosten van de afvalketen. Tegelijkertijd verschuift het landelijke afvalbeleid steeds meer van afvalverwerking naar preventie, hergebruik en grondstoffenbehoud. Producenten krijgen hierin een grotere verantwoordelijkheid, terwijl gemeenten te maken krijgen met hogere kosten en aanvullende landelijke maatregelen.
Met de invoering van Diftar is in Emmen een forse daling van het restafval gerealiseerd. Sinds 2023 zijn geen grote wijzigingen doorgevoerd in het afvalbeleid of de inzamelfrequentie. De hoeveelheid restafval is sindsdien grotendeels stabiel gebleven.
Integraal werken aan wijken en dorpen
Om uitvoering te geven aan de Omgevingsvisie werken we steeds meer gebiedsgericht en integraal aan de opgaven in dorpen en wijken. De behoeften en ontwikkelingen van een gebied staan daarbij centraal. Via omgevingsprogramma’s, zoals het Volkshuisvestingsprogramma, verbinden we beleidsdoelen met de uitvoering. Deze aanpak zorgt voor meer samenhang en een effectievere inzet van middelen en capaciteit en meer slagkracht bij complexe vraagstukken. In het komende jaar ontwikkelen we deze werkwijze verder.
Energietransitie
De energietransitie wordt sterk bepaald door landelijke kaders, systeembeperkingen en veranderende marktomstandigheden, maar moet lokaal concreet vorm krijgen. Dat is een complexe puzzel, zeker gezien een aantal ontwikkelingen die eraan komen.
Zo heeft het beëindigen van de salderingsregeling voor kleinverbruikers in 2027 directe gevolgen voor inwoners en kleine ondernemers. De nadruk verschuift van maximale teruglevering naar eigen gebruik en slimme sturing van energie. Tegelijkertijd neemt in het hele energiesysteem het belang toe van energieopslag en het actief bij elkaar brengen van vraag naar en aanbod van energie. Slimme energiesystemen, energie-hubs en vraagsturing worden steeds belangrijker om beschikbare capaciteit optimaal te benutten. Voor bedrijven en maatschappelijke organisaties betekent dit een toenemende rol van energiemanagement, flexibiliteit in hun bedrijfsvoering en samenwerken. Bijvoorbeeld in energiegemeenschappen. Voor ons betekent dit een rol in het faciliteren van samenwerking, het mogelijk maken van pilots en het verbinden van partijen.
Voor veel woningeigenaren is de energietransitie een complexe opgave. Met een fix-team en energieadviseurs bieden we inwoners ondersteuning bij de subsidiemogelijkheden en de verduurzaming van hun woning. Hiervoor richten we met de middelen die we van het Rijk ontvangen een uitvoeringsteam op voor de Gebouwde Omgeving.
Het programma ORTESE richt zich op het toekomstbestendig maken van het energiesysteem van Emmen. We zetten in op het lokaal afstemmen van vraag en aanbod van duurzame energie en een betere benutting van de energie-infrastructuur. We bouwen hiervoor een geavanceerd digitale tool die effecten van verschillende factoren (zoals opwekking, opslag, waterstofproductie, collectieve warmte) op de energie infrastructuur berekent.
We zetten alles in het werk om de geplande uitbreidingen en verzwaringen van het elektriciteitsnet zo snel mogelijk te realiseren, zodat netcongestie ontwikkelingen in de gemeente niet langer belemmert. Voor het 380kV-station Veenoord-Boerdijk zijn de procedures doorlopen, die voor de nieuwe 110 kV-stations Emmen Noord en Bargerweg zijn opgestart. We werken hiervoor intensief samen met netbeheerders TenneT en Enexis. Ook de provincie en het ministerie van KGG zijn aangehaakt in dit proces.
Per 1 juli is een nieuw prioriteringssysteem van kracht geworden voor de toewijzing van capaciteit op het elektriciteitsnet. Op voorstel van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is binnen dit landelijke systeem ruimte gecreëerd voor projecten die voorzien in maatschappelijke basisbehoeften, waaronder woningbouw en onderwijshuisvesting. Gemeenten hebben hierin een incidentele coördinerende rol gekregen. Het belang en de impact van dit proces vragen de nodige inzet van de organisatie op het gebied van personele capaciteit, automatisering, externe communicatie en juridische expertise. De kosten hiervan worden ten laste van het procesbudget van het programma Wonen gebracht. Door dit proces zorgvuldig te doorlopen, wordt de kans op een aansluiting op het elektriciteitsnet vergroot. Het biedt echter geen volledige zekerheid dat een aansluiting daadwerkelijk kan worden gerealiseerd.
Klimaatadaptatie
Het beleidsdomein klimaatadaptatie maakt grote ontwikkelingen door. Dit was voorheen beperkt tot het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA- programma) dat zich vooral bezighoudt met de concrete symptomen van klimaatverandering waar het zich voor doet. In 2026 zijn in samenwerking met de Noordelijke Vechtstromen nieuwe stresstesten uitgevoerd. Vanuit het rijk is de Kamerbrief Water- en bodemsturend daarbij gekomen die ook in de Nota Ruimte een prominente plek heeft gekregen. Deze Kamerbrief concludeert dat bij ontwikkelingen rekening gehouden moet worden met het water- en bodemsysteem. Dat betekent dat landschappelijke eigenschappen een belangrijke rol gaan spelen bij de inrichting van onze fysieke leefomgeving. Dit wordt gezien als een preventieve manier van klimaatadaptatie.
Deze ontwikkelingen worden opgenomen in het omgevingsprogramma Duurzame Fysieke Leefomgeving. Hierin worden diverse disciplines, -waaronder bodem, Water, landschap-, in samenhang opgenomen waardoor we verzekeren dat ontwikkelingen bijdragen aan een Emmen waar het ook op lange termijn fijn en veilig wonen, werken en recreëren is. Via dit omgevingsprogramma werken we toe aan een duurzame en fijne leefomgeving die klimaatrobuust is. In 2027 wordt dit omgevingsprogramma geconcretiseerd. De resultaten van de nieuwe stresstesten worden meegenomen in de aanpak van dit omgevingsprogramma.
Circulariteit
De bouwsector staat voor een structurele transitie. De bouw-, renovatie- en verduurzamingsopgave in zowel de woningbouw als de GWW-sector zorgt voor een toenemende vraag naar grondstoffen en materialen met een hoge milieu-impact. Tegelijkertijd leiden Europese regelgeving, geopolitieke spanningen, internationale concurrentie en klimaatverandering tot stijgende materiaalprijzen en grotere afhankelijkheden in de grondstoffenketen.
Europese wet- en regelgeving geeft circulair bouwen steeds meer richting en wordt op onderdelen verplichtend, en krijgt daarmee een grotere betekenis voor de bouwpraktijk. Nederland vertaalt deze Europese kaders waar nodig naar nationale regelgeving, met toenemende aandacht voor onder meer materiaalgebruik, ontwerp, hergebruik en de fase van sloop en demontage. Voor gemeenten betekent dit dat zij deze ontwikkelingen moeten betrekken bij de ontwikkeling van hun beleidskaders voor circulair en toekomstbestendig bouwen, zowel binnen de woning- en utiliteitsbouw als in GWW-projecten.
Bodemdaling
Door lage grondwaterstanden, onder andere door klimaatverandering, verdwijnt veen (veenoxidatie) en krimpen klei- en leemlagen. Waar deze lagen voorkomen, daalt de bodem. Als deze lagen voorkomen onder een deel van een woning, dan kan dit leiden tot ongelijkmatige zakking van de woning. Dit kan leiden tot schade aan de fundering en daardoor ook tot scheurvorming in de wanden. Dit probleem speelt binnen de gehele gemeente Emmen, maar vooral in de voormalige veenkoloniën. Wij ondersteunen eigenaren in het proces om kennis te verwerven en financieel door subsidie te verstrekken voor het doen van onderzoek. Veel eigenaren komen laat in actie, terwijl juist vroegtijdig constateren en actie nemen verdere schade kan voorkomen. Om de kennis te vergroten nemen wij deel aan de landelijk Gerichte LeerAanpak (GLA), als één van de zes koplopergebieden in Nederland. Hiervoor is geld ter beschikking gesteld door de overheid.
Stikstof en gewasbeschermingsmiddelen
De stikstofproblematiek vraagt om een wendbare aanpak, zodat ruimtelijke ontwikkelingen en activiteiten mogelijk blijven. Het handelingsperspectief van gemeenten is daarbij sterk afhankelijk van de maatregelen van Rijk en provincie. Begin 2026 presenteerde het kabinet een omvangrijk maatregelenpakket. In juli 2026 stelde de provincie Drenthe het programma Toekomstgericht Landelijk Gebied Drenthe (TLGD) vast. Doel is het terugdringen van stikstofuitstoot, het herstel van natuur en het weer op gang brengen van vergunningverlening. Naar verwachting kan vergunningverlening op zijn vroegst medio 2027 worden hervat. Als gemeente vervullen wij een verbindende rol tussen lokale ondernemers, provincie en Rijk en onderhouden wij nauw contact met LTO Noord en onze lokale LTO-afdelingen.
De toepassing van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw staat steeds meer in de maatschappelijke en politieke belangstelling. Dit leidt regelmatig tot spanningen tussen agrarisch grondgebruik en ruimtelijke ontwikkelingen, met name bij woningbouwprojecten. Om meer duidelijkheid en uniformiteit te bieden, is in juli 2026 een landelijk convenant gesloten over gewasbeschermingsmiddelen. Onderdeel hiervan is de ontwikkeling van een uniform beleidskader voor de omgang met gewasbeschermingsmiddelen in relatie tot gevoelige functies, zoals woningen. De uitwerking hiervan zal ook gevolgen hebben voor ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente Emmen. In afwachting van dit beleidskader onderzoekt de gemeente welke mogelijkheden er binnen de bestaande wet- en regelgeving zijn. Daarbij wordt gezocht naar een zorgvuldige balans tussen de belangen van de agrarische sector en andere maatschappelijke opgaven, waaronder woningbouw. Hierbij onderhouden wij nauw contact met de lokale LTO-afdelingen en andere betrokken partijen.
Erfgoed en archeologie
De druk op erfgoed en archeologie neemt toe door onder andere woningbouw, energietransitie, klimaatverandering en infrastructurele ontwikkelingen. Klimaatverandering beïnvloedt bijvoorbeeld de kwaliteit en instandhouding van gebouwd erfgoed en archeologische resten. De Omgevingswet vraagt om een integrale werkwijze waarbij erfgoed en archeologie vroegtijdig in ruimtelijke processen moeten worden meegenomen. In 2027 wordt de archeologienota vernieuwd.
Diersoorten Management Plan (SMP)
Een gemeentebrede omgevingsvergunning voor beschermde gebouwbewonende dieren (Soortenmanagementplan, hierna SMP) versnelt en vereenvoudigt de vergunningverlening voor inwoners die hun woning willen isoleren, wat vertragingen en hoge individuele onderzoekskosten bij bouw- en isolatieprojecten voorkomt.
De onderzoeken ten behoeve van het SMP zijn in 2026 gestart en lopen naar verwachting door tot en met 2029. De vergunning wordt door de provincie verleend voor een periode van 10 jaar (dus tot omstreeks 2040). Om aan de voorwaarden van de vergunning te voldoen, dienen tussen 2027 en 2040 maatregelen getroffen te worden voor compensatie en mitigatie van leefgebieden van beschermde gebouwbewonende dieren. Ook wordt er jaarlijks gemonitord en gerapporteerd.
Zonder SMP zal elke individuele woning die de komende jaren verduurzaamd wordt separaat onderzocht moeten worden op de aanwezigheid van beschermde dieren. Voordat er vervolgens verduurzaamd kan worden, zijn bewoners ruim een jaar en duizenden euro’s verder. In de tussenliggende periode stokt het verduurzamingsproces voor de buitenschil van woningen in de gehele gemeente. Subsidies aan particulieren kunnen niet worden toegekend en de energiearmoede neemt alleen maar toe.
Omgevingswet
Er wordt uitvoering gegeven aan de Omgevingsvisie Emmen 2040. Uitwerking volgt in diverse Omgevingsprogramma's en projecten. Daarbij werken we volgens de beleidscyclus van de Omgevingswet. Deze cyclus verbindt de Omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s, het Omgevingsplan, omgevingsvergunningen en toezicht en handhaving. Een opgaveteam bewaakt de samenhang tussen deze onderdelen en stimuleert een integrale werkwijze.
We werken stapsgewijs aan de overgang van het tijdelijke naar een volledig herzien Omgevingsplan in 2030. Het voornemen was om begin 2026 een eerste omvangrijke wijziging voor het gebied Emmerschans door te voeren. Door nieuw archeologisch beleid is aanvullend onderzoek nodig. Na afronding hiervan wordt de wijziging verder voorbereid. We streven naar publicatie van het ontwerp eind 2026 of begin 2027. Het einddoel voor 2030 blijft vooralsnog ongewijzigd.
Tot slot starten we een onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges voor vergunningverlening. Het uitgangspunt is dat de kosten van deze dienstverlening niet structureel ten laste komen van de algemene middelen, maar op een transparante en uitlegbare manier worden doorberekend aan initiatiefnemers. Het onderzoek maakt inzichtelijk in hoeverre de huidige leges de werkelijke kosten dekken. Op basis daarvan kunnen tarieven waar nodig worden aangepast en kunnen keuzes worden gemaakt over een eerlijke en consistente verdeling van de kosten.
Milieu
Veel oppervlaktewateren voldoen nog niet aan de eisen van de Kaderrichtlijn Water (KRW), vanwege te hoge uitstoot van een groep van stoffen die schadelijk is voor mens en milieu. Een van de bronnen voor deze stoffen wordt gevormd door indirecte lozingen vanuit vergunningplichtige bedrijven die uiteindelijk in het oppervlaktewater terecht komen. Dat gaat om afvalwater afkomstig van bedrijven dat in het gemeentelijk rioolstelsel wordt geloosd en van daaruit (via een rioolwater-zuivering of een overstort) uiteindelijk in het oppervlaktewater terechtkomt.
In Drenthe werken wij samen om meer grip te krijgen op deze indirecte lozingen zodat de waterkwaliteit verbeterd. Hiervoor zijn extra inspanningen nodig op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De samenwerking moet bijdragen aan het behalen van de KRW-doelen en krijgt vorm in een gezamenlijk meerjarenprogramma voor 2026–2028.
Een belangrijk deel van de werkzaamheden wordt uitgevoerd door de omgevingsdiensten. Dit leidt naar verwachting tot extra personele en facilitaire kosten.
Indirecte lozingen vormen ook een risico voor de woningbouwopgave en de kwaliteit van de leefomgeving. Verontreinigingen vergroten de druk op rioolwaterzuiveringen en het oppervlaktewater. Hierdoor kan de beschikbare ruimte voor woningbouw en andere ontwikkelingen afnemen. Dit kan leiden tot strengere vergunningseisen, aanvullende onderzoeken, hogere kosten en vertraging van projecten. Tegelijkertijd kunnen schadelijke stoffen negatieve gevolgen hebben voor de waterkwaliteit, natuur en gezondheid.
Grip op indirecte lozingen is daarom noodzakelijk voor schoon water, een gezonde leefomgeving en toekomstbestendige woningbouw.
